Hoger risico op kanker bij brandweerlui

Uit tal van studies blijkt dat brandweerlui een hoger risico op kanker lopen doordat ze herhaaldelijk aan toxische stoffen worden blootgesteld. Volgens een recent Frans rapport zijn die risico’s vooral te wijten aan ontbrekende of ondoeltreffende processen om het materieel dat tijdens interventies wordt gebruikt, te reinigen en te ontsmetten. In België legt een Ministeriële Omzendbrief de nadruk op het belang van het goed gebruik en onderhoud van de interventiekledij van de brandweer.

Mortaliteit bij professionele brandweerlui
Tussen 2007 en 2011 voerde de Franse dienst voor pensioenen en solidariteit van de Caisse des Dépôts een studie uit met als titel ‘Analyse de la mortalité des sapeurs-pompiers professionnels actifs au 1er janvier 1979’ bij een cohort bestaande uit alle professionele brandweerlui die op 1 januari 1979 actief waren. Die datum werd als het beginpunt van de studie gekozen om de doodsoorzaken bij brandweerlui over een voldoende lange periode te kunnen bestuderen. De cohort omvat noch vrijwillige brandweerlui (actieve vrijwilligers waren moeilijk te identificeren en er kon verwarring ontstaan tussen de beroepsrisico's van brandweerlui en de risico’s van het vak dat door vrijwilligers werd beoefend), noch leden van het administratieve, technische en gespecialiseerde personeel (de beroepsmatige blootstelling van die populatie verschilde van die van de bestudeerde populatie).
Uit de studie blijkt dat het aantal overlijdens ten gevolge van kanker even groot is als bij de totale bevolking (ongeveer 45%), maar dat long-, lip-, mondholte-,  farynx- en leverkanker enigszins oververtegenwoordigd zijn.
 
Twee Amerikaanse studies over het risico op kanker
De studie ‘Cancer Risk Among Firefighters: A Review and Meta-analysis of 32 Studies’ (nov. 2006) is een meta-analyse van 32 gepubliceerde studies waaruit blijkt dat brandweerlui meer aan hersen-, maag-, dikkedarm-, endeldarm-, prostaat- en teelbalkanker alsook multipel myeloom en non-hodgkinlymfoom lijden dan de totale bevolking.
Bij een andere studie, ‘Mortality and cancer incidence in a pooled cohort of US firefighters from San Francisco, Chicago and Philadelphia (1950–2009)’ (2014), werden brandweerlui vanaf 1950 opgevolgd in drie Amerikaanse grootsteden. Daaruit blijkt dat brandweerlui vaker aan slokdarm-, farynx-, dunnedarm-, endeldarm-, long- en nierkanker lijden.
Zie ook ons artikel ‘NIOSH-studie: brandweerlui hebben meer kans om kanker te ontwikkelen
 
Mesotheliomen
Een begin 2016 verschenen Franse studie toonde aan dat de brandweerlui van de kazerne van Saint-Quentin (Aisne) een groot aantal mesotheliomen vertoonden ten gevolge van asbestdeeltjes die tijdens brandbestrijdingsoperaties waren vrijgekomen.
 
Het ontsmettingsproces is de boosdoener
Volgens een rapport van het Franse pensioenfonds voor gemeentebeambten (Caisse nationale de retraite des agents des collectivités locales – CNRACL) met als titel ‘Impacts et prévention des risques relatifs aux fumées d’incendie pour les sapeurs-pompiers’ (maart 2017) is het verhoogde risico op kanker in de eerste plaats te wijten aan ontbrekende of ondoeltreffende processen om het materieel dat tijdens interventies wordt gebruikt, te reinigen en te ontsmetten.
 
Gebreken in het proces om materieel te ontsmetten
Het rapport wijst op de volgende gebreken:
- er is geen ontsmetting na een interventie: de brandspuiten, slangen enz. worden gewoonlijk in brandweerwagens vervoerd zonder voorzorgsmaatregelen te nemen en worden niet ontsmet voor ze naar de kazerne terugkeren, waardoor al het personeel het risico loopt besmet te worden;
- de lokalen zijn ongeschikt: sommige alarmcentrales beschikken over een wasinrichting, maar dat blijf uitzonderlijk;
- de regelgeving vertoont lacunes: de reiniging van helmen, beschermkappen, beschermende handschoenen enz. is niet onderworpen aan specifieke regels. Enkel de reiniging van het masker van kringloopademhalingstoestellen is gereglementeerd; er bestaan geen normen voor de andere onderdelen (rugidentificatie, bretellen, leidingen en inademventiel). Deze situatie kan ertoe leiden dat een ‘schoon’ masker aan een verontreinigd apparaat wordt gekoppeld.
 
Volgens het pensioenfonds moet men een systeem om verontreinigd materieel te beheren, invoeren of het bestaande systeem herzien: creatie van een zonering en circuit voor verontreinigd en ontsmet materieel, invoering van ontsmettingsprocessen voor al het materieel dat na een operatie verontreinigd is, ...

In België
Op 14 augustus 2015 heeft Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken, Jan Jambon, een Ministeriële Omzendbrief betreffende de interventiekledij van brandweer gepubliceerd. Met deze omzendbrief wil Binnenlandse Zaken nog eens de nadruk leggen op het belang van het goed gebruik en onderhoud van de interventiekledij van de brandweer. Het artikel Vuur uit, gevaar voorbij?’ (PreventActua 03) beschrijft de maatregelen die moeten worden toegepast.
 
Bronnen:
prevent.be
: PreventActua, PreventMail 08/2018