Werkkleding: wat verstaan we hieronder?

In tegenstelling tot wat wel eens beweerd wordt, valt niet alle kledij die op het werk gedragen wordt onder werkkledij. Werkkleding en beschermende kledij mogen onder andere niet met elkaar worden verward. Een woordje uitleg.

Werkkleding?
Werkkledij heeft als hoofddoel te verhinderen dat je je eigen kleren tijdens het werk bevuilt of beschadigt. Het kan gaan om een overall of een pak bestaand uit een broek en een jas, een kiel of stofjas,…
Maar soms heeft zo’n kledingstuk ook als functie je te identificeren ten overstaan van het publiek. Het kan dan gaan om een uniform bij mensen die een openbare functie bekleden (zoals bv. politieagenten) of om een gestandaardiseerd kledingstuk dat algemeen verplicht is gesteld in een collectieve arbeidsovereenkomst (stewardessen, bewakingsagenten, hotelbedienden, enz.).
Werkkleding en beschermende kledij mogen niet met elkaar worden verward. Beschermende kledij behoort echter tot de categorie van de persoonlijke beschermingsmiddelen. Deze kledij is speciaal ontworpen om de werknemers te beschermen tegen zeer specifieke risico’s. Beschermende kledij moet voorzien zijn van een CE-markering. Signaalkleding dan weer is een speciaal type beschermende kledij met als doel de drager van ver goed zichtbaar te maken.
In de praktijk, worden de termen ‘uniform’ en ‘werkkledij’ vaak door elkaar gebruikt. Tenslotte moeten we ook nog een onderscheid maken tussen werkkledij en dresscode of gepaste kledij (eventueel opgenomen in het arbeidsreglement): bijvoorbeeld een makelaar die cliënt niet in short mag ontvangen…

Eigenschappen
1. Alle veiligheids-, gezondheids- en kwaliteitswaarborgen bieden
2. Aangepast zijn aan de te voorkomen risico’s zonder zelf een toegenomen risico te voeren.
3. Aangepast zijn aan de eisen voor het uitoefenen van de activiteiten door de werknemer en aan de geldende arbeidsvoorwaarden.
4. Rekening houden met de ergonomische eisen.
5. Aangepast zijn aan de maten van de werknemer.
6. Vervaardigd zijn uit niet-allergeen materiaal, slijtvast en niet scheurbaar, en aangepast aan de seizoenen.

Verplicht
Alle werknemers zijn verplicht om tijdens hun normale activiteit werkkledij te dragen tenzij de risicoanalyse aantoont dat de aard van de activiteit niet bevuilend is. Verder zijn werknemers die in hun functie verplicht zijn om een uniform of gestandaardiseerde werkkledij te dragen vrijgesteld van het dragen van werkkledij.
Voor de uniformen of gestandaardiseerde werkkledij die eigen aan het beroep bestaan er over het algemeen collectieve arbeidsovereenkomsten die het verplichte karakter, de eventuele kosten en het onderhoud van het uniform regelen.

 

Uniform verplicht voor het personeel van het openbaar vervoer: een wettelijk voorschrift
Naast het feit dat het uniform verplicht wordt door het arbeidsreglement van de betrokken ondernemingen, wordt het dragen van het uniform voor het personeel van het openbaar vervoer in het Waals en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest formeel opgelegd door een Koninklijk Besluit (Koninklijk Besluit van 15 september 1976 houdende reglement op de politie van personenvervoer per tram, pre-metro, metro, autobus en autocar).
Deze tekst bepaalt immers dat “het personeel behoorlijk gekleed dient te zijn en een uniform of althans een uniformhoofddeksel dient te dragen.” Het lijkt erop dat de politieagenten van de betrokken regio’s deze regel naar de letter van de wet toepassen, want ze hebben reeds verschillende chauffeurs van het openbaar vervoer bekeurd die de regelgeving overtraden. Deze verplichting rechtvaardigt zich om redenen van veiligheid van het publiek, dat de chauffeur moet kunnen identificeren als ambtenaar van de overheidsdienst.

Wie doet wat?
Als werkkleding verplicht is, moet je werkgever die gratis ter beschikking stellen. In principe zorgt hij ook voor de reiniging en het onderhoud ervan (hij kan er wel een gespecialiseerde firma mee belasten) behalve wanneer in een collectieve arbeidsovereenkomst is overeengekomen dat de werknemers zelf hun kleding onderhouden. In dit geval ontvang je een premie voor de kosten. Dit is echter alleen mogelijk wanneer het zelf onderhouden van je werkkleding geen risico vormt voor je gezondheid of die van anderen. Zo is er bijvoorbeeld de collectieve arbeidsovereenkomst van 14 mei 2009 betreffende de reiniging en het onderhoud van werkkledij. Deze cao geldt voor de bouwsector
Het arbeidsreglement kan eventueel bepalingen bevatten met betrekking tot het gebruik en het onderhoud van de ter beschikking gestelde werkkleding.

Enquête over het onderhoud van werkkledij thuis
Indien een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) het toelaat, kunnen de werknemers zelf hun kleding onderhouden. In dit geval mag het zelf onderhouden van je werkkleding geen risico vormt voor je gezondheid of die van anderen. Bovendien moet je beschikken over duidelijke was- en onderhoudsvoorschriften om je werkkleding correct te kunnen behandelen.
Een enquête die plaats vond in vier Europese landen (waaronder België) in opdracht van de European Textile Services Association (ETSA) en Initial in vier Europese landen (waaronder België) toont aan dat slechts 8% van de ondervraagden wasinstructies van de werkgever gekregen hadden. Het ging zowel over werkkleding, uniformen als over beschermkledij.
De meerderheid van de 459 Belgische respondenten (62%) wast de werkkledij apart van het andere wasgoed, maar 40% wast ze samen. De belangrijkste reden om apart te sorteren is omdat men niet wil dat de privé kledij vuil gemaakt wordt door de werkkledij. 4% is bang dat de werkkledij de andere was kan besmetten. Geen enkele respondent doet dit omdat de werkgever dit vraagt.

Meenemen naar huis?
Werkkledij wordt gratis ter beschikking gesteld maar de werkgever die trouwens ook de eigenaar is. In principe mag je deze kledij dus niet mee naar huis nemen. Er zijn echter uitzonderingen, in het bijzonder wanneer er geen vaste werkplek is en de werkkledij om organisatorische redenen niet op de werkplek mag blijven. Er moet ook voor worden gezorgd dat de kledingstukken geen risico voor de gezondheid van de werknemer en van de personen in zijn directe thuisomgeving vormen.

ABC van kledij op het werk
Werkkledij is kledij die tot doel heeft het verhinderen dat de eigen kleding van de werknemer bevuild raakt tijdens het werk.
Gestandaardiseerde werkkledij sluit aan bij de functie van de werknemer, bv. de witte schort en muts van het keukenpersoneel of het zwarte pak van het zaalpersoneel. Het hoofddoel van deze kledij is dus niet om vervuiling van de eigen kleding tegen te gaan, al is dit zeker in de meeste gevallen een secundaire doelstelling.


Beschermende kledij is speciaal ontworpen om de werknemers te beschermen tegen specifieke risico’s. Deze kledij, die voorzien moet zijn van een CE-markering, behoort tot de categorie van de persoonlijke beschermingsmiddelen. Een persoonlijk beschermingsmiddel (PBM) is iedere uitrusting die bestemd is om door de werknemer gedragen of vastgehouden te worden om hem te beschermen tegen één of meer risico's die zijn veiligheid of gezondheid op het werk kunnen bedreigen
 

: PreventActio 01/2016