Slaapapneu bij vrachtwagenchauffeurs

Een onderzoek bij 289 vrachtwagenchauffeurs door de Katholieke Hogeschool Kempen (KHK) (1) wijst uit dat vrachtwagenchauffeurs, méér dan andere beroepsgroepen, kans hebben op slaapapneu. Een van de effecten van de aandoening is vermoeidheid en slaperigheid overdag, wat voor een chauffeur die lange dagen maakt in het verkeer, rampzalige gevolgen kan hebben.

Doelstellingen van het onderzoek
De onderzoekers van de Katholieke Hogeschool Kempen (KHK) ondervroegen 289 vrachtwagenchauffeurs via de externe dienst Idewe Turnhout over hun voedingsgewoonten, fysieke activiteit en slaperigheid. Het waren enkele truckers zelf die vroegen om begeleiding omdat vrachtwagenchauffeurs door de specifieke werkomstandigheden er een ongezondere levensstijl op nahouden met overgewicht en obesitas als gevolg. De onderzoekers legden het verband met slaapapneu en wilden ook nagaan in hoeverre vrachtwagenchauffeurs zich bewust zijn van hun voedingsgedrag en of ze advies willen met betrekking tot obesitas en onder welke vorm.

Verwachtingen bevestigd
Het onderzoek wees uit dat 26,4% van de onderzochte vrachtwagenchauffeurs een ‘normale’ bmi heeft (lager dan 25). 45,1% heeft overgewicht (bmi 25-29,99) en 28,5% is obees (bmi van 30 of hoger). 73,6% zou dus moeten afvallen. Vergeleken met andere bevolkingsgroepen is dat veel. Uit een gezondheidsbeoordeling van alle mannelijke werknemers die door Idewe onderzocht werden in 2004 blijkt dat 44,3% een bmi heeft van minder dan 24,99 en 39,7% van de werknemers kampt met overgewicht (bmi 25-29,99). Slechts 16% van de onderzochte personen in die studie was obees (zie grafiek).

Grafiek: bmi vrachtwagenchauffeurs vergeleken met andere mannelijke werknemers die door Idewe onderzocht werden


Truckers en slaapapneu
Eerdere onderzoeken wijzen uit dat mensen met een bmi groter dan 30 meer kans hebben om te snurken (en echtelijke problemen) en om tijdens het slapen af en toe te stoppen met ademen. Dat laatste fenomeen noemt men slaapapneu. De gevolgen van ernstige slaapapneu zijn o.a een verhoogde slaperigheid overdag met risico op ongevallen, hoge bloeddruk, meer kans op suikerziekte, hartinfarct en een beroerte. Bij de 289 onderzochte truckers zegt 55,4% te snurken. 13,8% stopt volgens hun partner ’s nachts regelmatig met ademen. 11% rapporteert een verhoogde slaperigheid overdag.

Slaaponderzoek
In een tweede fase ondergingen 60 van de 289 vrachtwagenchauffeurs een slaaponderzoek. De onderzoekers selecteerden 36 truckers met een hoog risico op slaapapneu (bmi van meer dan 30 en verhoogde slaperigheid) en 24 truckers met een laag risico op slaapapneu. Na het slaaponderzoek blijkt dat 35% van hen slaapapneu heeft waarvan 13,3% in ernstige mate (20 of meer keer per uur stoppen met ademen). De helft van de 36 chauffeurs met hoog risico heeft slaapapneu. Bij de 24 chauffeurs met laag risico heeft ‘slechts’ 12,5% slaapapnoe. Omgerekend naar de onderzoeksgroep van 289 vrachtwagenchauffeurs heeft 9,5% van de truckers ernstig slaapapneu. In de gemiddelde volwassen mannelijke bevolking heeft 4% ernstig slaapapneu. Vrachtwagenchauffeurs lopen dus meer risico op (ernstig) slaapapneu.

Truckers, beweging en voeding
Een manier om slaapapneu te voorkomen is het streven naar een gezonde buikomtrek (minder dan 102cm of, beter nog, minder dan 94cm) en een bmi (lager dan 25) door gezond te eten en voldoende te bewegen. Uit de bevraging van de 289 vrachtwagenchauffeurs blijkt dat 65% onvoldoende beweegt om de gezondheid te verbeteren Volgens de criteria van VIGEZ, het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie, moeten volwassenen minstens 30 minuten per dag lichaamsbeweging nemen voor een goede gezondheid. Dit mag gespreid worden over de dag, met minimaal 10 minuten bewegen na elkaar. De duur en de intensiteit van lichamelijke activiteit zijn inwisselbaar: bv . 30 minuten wandelen of
fietsen kan worden vervangen door 15 minuten hardlopen. In plaats van één keer per dag een half uur te fietsen kan men ook 2 maal 15 minuten fietsen (naar het werk bijvoorbeeld).(2). Wanneer een vergelijking gemaakt wordt van de voedingsgewoonten van de truckers uit de steekproef met gegevens van de algemene mannelijke bevolking worden enkele belangrijke verschillen opgemerkt: truckers uit de steekproef
- eten onregelmatiger;
- eten te veel vlees en te weinig vis;
- hebben een minder goede drankkeuze: ze gebruiken minder vaak dranken uit de suikervrije drankgroep;
- gebruiken dagelijks minder vaak een melkproduct;
- lijken minder vaak smeervet en minder sauzen te gebruiken.
Daarnaast vindt 33% van de vrachtwagenchauffeurs zelf dat hij ongezond eet (bij obesen loopt dat cijfer op tot 48%). 56,6% vindt het leven van een trucker een beperking om gezond te eten. 53,8% geeft aan advies te willen over gezonde voeding via een folder of een tijdschrift (bij obesen is dat 63%).

Haalbare doelen
In een derde en laatste fase van het onderzoek werden 27 vrachtwagenchauffeurs met een verhoogd risico op slaapapneu vier maanden lang individueel begeleid om gezonder te eten en bewegen. Het doel was een gewichtsverlies van 5% of een afname van 5cm van de buikomtrek. 26% van de truckers slaagde erin 5% af te vallen en 37% bereikte meer dan 5cm afname van de buikomtrek. Het blijkt echter moeilijk voor de vrachtwagenchauffeurs om de voedings- en bewegingsaanbevelingen te halen. De proefpersonen gaven enkele redenen aan waarom het moeilijk was om de voedingsaanbevelingen te halen. De rusttijden komen niet overeen met de maaltijdmomenten, ze ervaren veel stress en werkdruk, het aanbod van de wegrestaurants is weinig gezond en te duur, ze snoepen uit verveling of ze vergeten de gezonde aanbevelingen. Zaken die wél hielpen om gezonder te eten waren volgens de truckers een fles water in de bestuurderscabine leggen, zelf groenten meenemen, krisprolls en rauwkost eten tussendoor, een slaatje kiezen aan het buffet, minder tussendoortjes en minder vlees maakt dat je meer groenten en meer brood eet.
Wat betreft de bewegingsaanbevelingen slaagde 77% van de proefpersonen erin minimum 30 minuten per dag te bewegen. De gemakkelijkste manieren om die doelstelling te bereiken, bleken activiteiten die voornamelijk in de vrije tijd kunnen worden gedaan zoals wandelen of met de fiets naar de bakker, fietsen of wandelen met het ganse gezin of werken in de tuin.

Gebaseerd op een artikel van Ellie Maerevoet

(1) Studie van O.S.A.S. bij truckers tewerk gesteld in de regio Kempen op basis van de analyse van voedingsgewoonten, graad van fysieke activiteit en slaaponderzoek en de evaluatie van preventief en therapeutisch advies, Katholieke Hogeschool Kempen, 2004-2008
(2) Volgens de criteria van VIGEZ, het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie, moeten volwassenen minstens 30 minuten per dag lichaamsbeweging nemen voor een goede gezondheid. Dit mag gespreid worden over de dag, met minimaal 10 minuten bewegen na elkaar. De duur en de intensiteit van lichamelijke activiteit zijn inwisselbaar: bv . 30 minuten wandelen of
fietsen kan worden vervangen door 15 minuten hardlopen. In plaats van één keer per dag een half uur te fietsen kan men ook 2 maal 15 minuten fietsen (naar het werk bijvoorbeeld).

 

(1) Studie van O.S.A.S. bij truckers tewerk gesteld in de regio Kempen op basis van de analyse van voedingsgewoonten, graad van fysieke activiteit en slaaponderzoek en de evaluatie van preventief en therapeutisch advies, Katholieke Hogeschool Kempen, 2004-2008

: PreventActua 10/2009