Onderzoek naar succesfactoren van de Zero Accident Vision

Verschillende organisaties gebruiken de 'Zero Accident Vision' als vertrekpunt voor hun welzijnsbeleid. Een onderzoek in zeven Europese landen, waaronder België, peilde naar de succesfactoren van zo'n beleid. 

Verloop van het onderzoek
Het onderzoek vond plaats in zeven Europese landen: Finland, Denemarken, Nederland, Groot-Brittannië, Polen, Duitsland en België. In elk van deze landen voerde een  onderzoeksinstituut het onderzoek uit bij de eigen ondernemingen. Voor België was Prevent het deelnemende onderzoeksinstituut.
In een eerste, kwantitatief luik werd een enquête uitgevoerd bij 27 bedrijven die de Zero Accident Vision (ZAV) hanteren als basis voor hun preventiebeleid. De 27 bedrijven komen uit verschillende sectoren en zijn ook verschillend op het vlak van bedrijfsgrootte. Het enige wat ze met elkaar gemeen hebben, is de Zero Accident Vision. In al deze bedrijven namen zowel werknemers als leidinggevenden deel aan deze enquête. In totaal werden 8819 respondenten bevraagd.
Tijdens een tweede gedeelte van het onderzoek vonden interviews en workshops plaats. Deze kwalitatieve gegevens werden gebruikt om de kwantitatieve resultaten te duiden.
De resultaten werden tevens door de Europese onderzoeksgroep onder leiding van het Nederlandse TNO besproken en verwerkt in een eindrapport.

Resultaten
In een preventiebeleid gebaseerd op Zero Accident Vision staat het idee centraal dat alle (ernstige) ongevallen vermeden kunnen worden. Het preventiebeleid heeft dan ook de ambitie om dit doel op termijn te bereiken. In tegenstelling met wat critici soms voorhouden, ligt de focus niet op de cijfers maar op de visie (de overtuiging). Uit de bevraging kwam duidelijk naar voren dat in de deelnemende bedrijven een sterk engagement en betrokkenheid leeft, zowel bij de leidinggevenden als bij de werknemers. Dit wijst erop dat het introduceren van een ZAV een sterke basis biedt voor het uitbouwen van een preventiebeleid. De Zero Accident Vision zorgt tevens dat het beleid geënt wordt op een 'commitment' strategie en dat in tegenstelling met een 'control' strategie.
Commitment creëert de voorwaarde voor een groei naar steeds betere prestaties op het vlak van veiligheid. Verder komt uit de resultaten naar voren dat de ZAV helpt bij het uitbouwen van een preventiecultuur. De reden hiervoor is dat de ZAV samen gaat met een reële ambitie om alle ongevallen te vermijden en dat dit tevens sterk gedragen wordt door het management. Zeker in bedrijven die een Zero Accident Vision combineren met andere Zero doelstellingen zoals Zero Harm, Zero Waste, enz. bleek dit het geval. De combinatie met Zero Harm (no ill-health) laat bovendien toe om sterk in te zetten om gezondheidspromotie. 

Innovatieve aanpak
Het onderzoek wees uit dat een ZAV goed aansluit bij innovatieve managementpraktijken gericht op het creëren van intrinsieke motivatie om zo de bedrijfsprestaties te verbeteren. In vergelijking met het meer traditionele risicobeheer stelt de ZAV de verantwoordelijkheid van elk niveau voorop voor het bereiken van de bedrijfsdoelstellingen. Veiligheid wordt een waarde zowel van de organisatie als van elk individu.
De tabel somt een aantal verschillen op tussen het traditionele risicobeheer en de Zero Accident Vision.

 

(Traditioneel) Risicobeheer
Zero Accident Vision
0 ongevallen is een niet-realistische doelstelling
0 ongevallen is de ambitie, het bereiken van dat doel is een traject
Ongevallen voorkomen
Veiligheid creëren
Risicobeheer
Safety leadership & business excellence
Veiligheid is een operationele uitdaging
Veiligheid is een strategische uitdaging
Nadruk op risicoanalyse en -beheersing
Lange-termijn engagement vormt de basis voor het verbeteren van de veiligheidsprestaties
Nadruk op managementsystemen
Nadruk op cultuur en op leren
Benchmarking op basis van 'lagging' indicatoren
Benchmarking op basis van 'leading' indicatoren
Compliance – 'we moeten'
Betrokkenheid – 'we willen'
Veiligheid is een prioriteit
Veiligheid is een waarde
Veiligheid als een aparte bedrijfsbeleid
Veiligheid maakt inherent deel uit van de bedrijfsvoering
Veiligheid is een kost
Veiligheid is een investering
Veiligheid heeft te maken met procedures, voorschriften en wordt uitgedragen door enkele voorvechters
Veiligheid is inspirerend, leeft en gedragen door alle medewerkers
Het gedrag van werknemers (menselijke fout) is een deel van het probleem
Medewerkers zijn 'empowered' (beschikken over de mogelijkheden, kennis en middelen) om met oplossingen te komen; ze zijn een deel van de oplossing
Veilig gedrag is gewenst
Veilig gedrag is de norm
Incidenten zijn mislukkingen
Incidenten bieden mogelijkheden om te leren
Veiligheid wordt uitgewerkt en voorgeschreven door deskundigen
Veiligheid wordt mee-uitgewerkt door alle medewerkers
Veiligheidsmanagement is altijd rationeel
Veiligheidsmanagement is rationeel maar heeft ook een ethische basis
Veiligheidscultuur is belangrijk
Een veiligheids- en een rechtvaardige cultuur zijn belangrijk
Veiligheid en gezondheid vormen 2 afzonderlijke dimensies
Zero Accidents en Zero Harm zijn zowel ethisch als praktisch sterk met elkaar verbonden
Veiligheid is enkel intern belangrijk (en voor de autoriteiten – compliance)
Veiligheid is ook relevant voor de business partners en voor externe stakeholders
Verbetering van veiligheidsprestaties berust op interne processen (Plan, Do, Check, Act)
Verbetering van veiligheidsprestaties berust ook op het leren uit ervaringen van anderen
Verbetering van veiligheidsprestaties berust op beste praktijken in de sector
Verbetering van veiligheidsprestaties berust op goede praktijken van andere ZAV bedrijven en sectoren

 

Meer lezen: 

 

The importance of commitment, communication, culture and learning for the implementation of the Zero Accident Vision in 27 companies in Europe

Rapport: Success factors for the implementation of a Zero Accident Vision (ZAV)

: PreventActua 05/2016