Verbrand? Eerst lauw water!

Als je in aanraking komt met een vlam of een heet oppervlak, kan je brandwonden oplopen. Maar welke soorten brandwonden zijn er? Hoe reageren? En welke andere gezondheidsrisico’s zijn aan een brand verbonden?

Kostbare natuurlijke bescherming
Ons lichaam heeft een beschermende omhulling: de huid. Ze helpt de lichaamstemperatuur te reguleren en voorkomt uitdroging van de bloedvaten, organen, spieren... De huid werpt ook een barrière op tegen giftige stoffen en zorgt voor de afvoer van gifstoffen via de transpiratie. De huid bestaat uit drie lagen:
- de opperhuid (epidermis of dunne bovenlaag van de huid): deze bevat talrijke zenuwuiteinden voor de gevoel- en tastzin;
- de lederhuid (dermis of dikste huidlaag): hierin bevinden zich bloedvaten;
- de onderhuid (hypodermis): deze bevat veel bloedvaten en op sommige plaatsen ook vetweefsel. Deze huidlaag beschermt de spieren en pezen, maar ook alle organen tegen fysieke schokken en temperatuurveranderingen.

Verbrand?
Een verbranding is een gehele of gedeeltelijke vernietiging van de huid, weke weefseldelen en zelfs botten. De ernst van de verbranding hangt af van verschillende criteria: de bron van de verbranding (vuur, chemisch product), de omvang van het letsel, de diepte van de brandwonde, de locatie van de verbranding (letsel aan het aangezicht bijvoorbeeld kan leiden tot ademhalingsproblemen) en ook de leeftijd van het slachtoffer.


Brandwonden kunnen worden ingedeeld op basis van de diepte van de wonde:
- Eerstegraads brandwonde: alleen de opperhuid is aangetast (bv. een zonnesteek).
- Tweedegraads brandwonde: een verbranding van dit type wordt beschouwd als oppervlakkig wanneer de opperhuid en een deel van de lederhuid zijn aangetast. Men spreekt van een diepe brandwonde wanneer de hele opperhuid en lederhuid vernietigd zijn. Dit soort brandwonden vereist verzorging door een arts.
- Derdegraads brandwonde: in dit geval is de huid verkoold. De opperhuid, lederhuid en onderhuid zijn vernietigd. In dit geval is geneeskundige behandeling noodzakelijk.
Soms spreekt men ook van vierdegraadsbrandwonden voor letsels die de spieren en botten hebben aangetast.

Eerst lauw water!
Een brandwonde vergt onmiddellijk verzorging. Dit zijn de juiste reflexen:
- Spoel onmiddellijk de wonde met lauw water gedurende 20 minuten. Het water koelt het verbrande gebied af, vermindert de pijn en beschermt de brandwonde.
- Gebruik geen ijs of ijskoud water.
- Heb je een brandblaar, doorprik ze dan zeker niet, want dan kunnen bacteriën de wonde binnendringen.
- Verwijder voor het spoelen de kleren, behalve diegene die aan de huid kleven.
- Breng na het spoelen een steriel verband aan op de wonde zonder de brandblaar te doorprikken.
- Wordt de brandwonde warm, zwelt ze op of doet ze 24 uur later nog altijd pijn, raadpleeg dan een arts.

Bij ernstige verbranding:
- Gaat het om ernstige brandwonden, leg het slachtoffer dan (bij voorkeur op een schoon laken) op het niet-verbrande deel van het lichaam en plaats de benen iets hoger.
- Waarschuw de hulpdiensten (112) en vermeld de toestand van het slachtoffer.
- Houd de evolutie van het slachtoffer in het oog. Bij ademhalingsproblemen: breng het slachtoffer in halfzittende houding.
- Dek in afwachting van de hulpdiensten de wonde af met een zuiver laken of een handdoek gedrenkt in koud water – gebruik vooral geen hydrofiel gaas.

Wat te doen als kleding vuur vat?
Kledingstukken kunnen in enkele seconden vuur vatten. Mocht dat gebeuren, volg dan deze richtlijnen:
- Rol het slachtoffer over de grond.
- Dek het slachtoffer af met een kledingstuk of een niet-synthetisch deken.
- Besproei met water.
- Ben je zelf het slachtoffer, ren dan nooit als je kleren in brand staan.

Nooit doen!
- Gebruik geen klassiek (hydrofiel) gaas want dat kleeft in de brandwonde.
- Breng geen vetten of middelen uit de volksgeneeskunde aan op de wonde (olie, boter, azijn,...).
- Trek de kledingstukken die tegen de verbrande huid kleven niet los.

Bronnen: www.brandwonden.be, VCA, Afirst, INRS

: PreventActio 01/2016