Ventilatiegids: luchtzuivering

In versie 2.0 van de ‘Aanbevelingen voor de praktische implementatie en bewaking van ventilatie en binnenluchtkwaliteit in het kader van Covid-19’[1] heeft de task force Ventilatie van het coronacommissariaat het luik ‘luchtzuivering’ uitgebreid. Het gebruik van luchtzuiveringstoestellen, als aanvulling op de ventilatie, biedt mogelijkheden in het kader van de Covid-19-pandemie om het besmettingsrisico verder te doen dalen.

Toepassing
Luchtzuivering kan toegepast worden wanneer het verzekeren van het beoogde ventilatiedebiet om praktische redenen niet volledig haalbaar is, of als aanvullende maatregel in een ruimte die al voldoende geventileerd wordt. Door potentieel besmettelijke aerosolen uit de lucht te verwijderen of te inactiveren, zal de luchtzuivering het besmettingsrisico verder beperken. Luchtreiniging kan zowel centraal gebeuren in het HVAC-systeem of via mobiele luchtreinigers.
 
Captatie of inactivatie
Luchtzuivering kan door captatie (afvang van potentieel virusbevattende partikels, bv. HEPA-filter, elektrostatische stofvangers, electrostatic precipitator (ESP)) of door inactivatie (beschadiging van alle of specifieke micro-organismen in een luchtstroom, zodat deze zich niet meer kunnen vermeerderen of verspreiden, bv. uv C). HEPA-filters en elektrostatische stofvangers (ESP)[1] zijn de meest aangewezen types voor toepassing ter vermindering van het besmettingsrisico door aerosolen.
 
Werking
Ventilatie zorgt namelijk voor de afvoer van het geheel aan polluenten in de binnenlucht (gassen, partikels, micro-organismen) naar buiten toe, alsook voor de aanvoer van ‘verse’ buitenlucht, waardoor de concentraties van alle binnenpolluenten zullen dalen.
Luchtzuivering richt zich op de captatie, filtratie of inactivatie van een of meerdere specifieke polluenten (bv. inactivatie van micro-organismen) en laat andere polluenten ongemoeid. Zo hebben sommige luchtzuiveringstechnologieën die relevant zijn voor SARS-CoV-2, doorgaans geen invloed op gasvormige polluenten. Het CO2-gehalte in de ruimte zal ook niet dalen door gebruik te maken van luchtzuivering (ongeacht de technologie waarop deze gebaseerd is).
 
Keuze
Wanneer men kiest voor luchtzuivering, dan is het nuttig om in kaart te brengen welke polluenten er allemaal in de binnenlucht aanwezig (kunnen) zijn en om te kiezen voor een toestel dat deze polluenten zoveel mogelijk verwijdert. Het gaat wel om toestellen die rechtstreeks de binnenlucht zuiveren; toestellen en filters die enkel de verse buitenlucht (verondersteld virusvrij te zijn) zuiveren, zijn in deze context niet relevant.
 
Geluid
Het geluid geproduceerd door luchtzuiveringssystemen is hoofdzakelijk afkomstig van de aanwezige ventilator(en) en varieert dus ook met de debietstand. Een lagere debietstand zal een lagere efficiëntie van de luchtzuivering met zich meebrengen.
 
Positionering
- Best zo centraal mogelijk plaatsen (niet in de buurt van buitendeuren en openstaande ramen, niet in de hoek van een ruimte) en voldoende vrije ruimte voorzien rond de aanzuigzijde van het toestel.
- In functie van de vorm van de ruimte, beter twee kleine dan één groot toestel plaatsen.
 
Onderhoud
Elk luchtzuiveringstoestel moet onderhouden en gereinigd worden volgens de instructies van de technische informatie van het toestel. Onzuiverheden in het toestel of verzadigde filters kunnen de doeltreffendheid van de luchtreiniging beïnvloeden, en bij sommige toestellen ook het energieverbruik. Filters kunnen gecontamineerd zijn; gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen tijdens het onderhoud.
 
Equivalent ventilatiedebiet voor luchtzuivering
De Clean Air Delivery Rate (CADR) duidt voor elk type toestel het equivalente ventilatiedebiet aan dat met dit toestel voor fijn stof (PM2,5) kan worden voorzien. De CADR wordt uitgedrukt in m³/h en moet opgegeven zijn in de technische documentatie van het toestel. De aangegeven CADR-waarde in de technische documentatie geldt over het algemeen enkel in de hoogste stand met het hoogste debiet. Het totale nominale debiet (Qtot) is dan gelijk aan: mechanisch ventilatiedebiet (Qmech) + CADR.
Het toepassen van luchtzuivering leidt tot een verlaging van de aerosol- of fijnstofconcentraties, maar vertaalt zich niet in een verlaging van de CO2-concentratie (zie voorbeeld).
 
Voorbeeld
Gegevens: debiet van 40 m³/h buitenlucht voor standaard lichte activiteit betekent een verhoging van de CO2-concentratie met 500 ppm.
Indien men 25 m³/h buitenlucht combineert met een luchtzuivering overeenstemmend met een CADR van 15 m³/h.persoon, heeft men een equivalent debiet aan buitenlucht van 40 m³/h (25 + 15), maar zal de toename van de CO2-concentratie 800 ppm bedragen.
 
Luchtzuivering in combinatie met CO2-monitoring
Indien men luchtzuivering toepast in combinatie met CO2-monitoring, is het belangrijk om een gecorrigeerde CO2-limiet te hanteren. De gemeten CO2-waarde mag nooit hoger zijn dan 1200 ppm.
 
Eisen
De eisen waaraan toestellen in de strijd tegen SARS-CoV-2 moeten voldoen, zijn vastgelegd in een ministerieel besluit, dat van kracht ging op 28 mei 2021. Het besluit is van toepassing op systemen voor gebruik in publiek toegankelijke ruimtes, specifiek ingezet om het risico op Covid-19 te beperken. De lijst van goedgekeurde en gecontroleerde systemen voor gebruik in publiek bezochte ruimtes kan teruggevonden worden op de site van de FOD Volksgezondheid. Het ministerieel besluit behandelt beide types luchtzuiveringssystemen (in HVAC-systeem of via mobiele luchtreinigingssystemen).
 
 

 

[1] Lees ook ons artikel ‘Covid-19: ventilatiegids

[1]ESP kan ook ongewenste nevenproducten zoals O3 of OH produceren, doorgaans in uiterst beperkte hoeveelheden.
: preventActua 16/2021