Sociale verkiezingen 2012: start aan het eind van dit jaar

De sociale verkiezingen zullen normaal gezien plaatsvinden in mei 2012. Deze verkiezingen worden voorafgegaan door een pre-electorale fase die eind dit jaar van start gaat. De Nationale Arbeidsraad publiceerde recent twee adviezen over deze sociale verkiezingen.

Wanneer?
In het advies nr. 1766 van 2 maart 2011 (datum en periode van de eerstkomende sociale verkiezingen) stelt de Nationale Arbeidsraad voor om de volgende sociale verkiezingen te laten plaatsvinden van 7 tot en met 20 mei 2012. De verkiezingskalender bestrijkt een periode van 150 dagen.
Het begint met een pre-electorale fase die uiterlijk de 60ste dag voorafgaand aan de bekendmaking van het advies met de datum van de sociale verkiezingen (dag X) begint. Daarna volgt de eigenlijke electorale fase, die 90 dagen vóór de dag waarop de sociale verkiezingen plaatsvinden(dag Y) begint. Het is dus hoog tijd dat de regering de vereiste wettelijke maatregelen neemt voor goedkeuring van de voorgestelde data. Indien de gekozen data voor het begin van de sociale verkiezingen worden bevestigd, moeten de bedrijven de eerste stappen zetten vanaf 9 december 2011, dit wil zeggen over minder dan negen maanden.

Voor welke ondernemingen?
Alle ondernemingen met gemiddeld minstens 50 werknemers moeten sociale verkiezingen organiseren voor de oprichting of vernieuwing van een comité voor preventie en bescherming op het werk. Bij ondernemingen met minstens 100 werknemers gaat het om de oprichting of vernieuwing van een ondernemingsraad.
In 2008 vormde deze drempel nog een netelig probleem. Na vele discussies besloot de wetgever uiteindelijk deze drempel te behouden op 100 werknemers, maar alleen voor de verkiezingsprocedure van 2008, waarbij de deur open bleef voor nieuwe discussies over de latere sociale verkiezingen.

In het advies nr. 1748 van 7 december 2010 over de problemen die zich voordeden tijdens de sociale verkiezingen sprak de Nationale Arbeidsraad zich niet uit over de drempel die in aanmerking moet worden genomen voor de oprichting van een ondernemingsraad, omdat ervan werd uitgegaan dat het de taak was van de wetgever, in overleg met de sociale partners, deze knoop door te hakken. Tot op heden is dit niet gebeurd.

Voorstellen voor verbetering
De Nationale Arbeidsraad reageerde op de problemen en voorstellen van de minister van werkgelegenheid met een reeks maatregelen ter verbetering van de verkiezingsprocedure. Deze voorstellen betreffen voornamelijk de oproeping van de kiezers, de aanplakking van de kandidatenlijsten en de rangschikking van de niet-verkozen kandidaten. Hij legde eveneens een aantal voorstellen voor met betrekking tot de aanplakkingstermijn, het elektronisch stemmen, de verdachte stembiljetten en het stempotlood. Deze voorstellen zijn opgenomen in de samenvattende tabel hieronder.

Wat nu?
Een wetgevend initiatief is nu nodig, zodat deze verbeteringen en suggesties kunnen worden opgenomen in een wettekst.

Tabel – Voorstellen tot verbetering van de verkiezingsprocedure (NAR)

Thema’s

Probleem

Voorstel

Oproeping
(afwezige werknemers)

 

De oproepingsbrieven mogen pas binnen de onderneming worden bedeeld wanneer de kiezerslijsten definitief zijn, d.w.z. 11 dagen voor de verkiezingen. De afwezige werknemers aan wie de oproepingsbrief niet persoonlijk overhandigd kan worden, moeten worden opgeroepen via een aangetekend schrijven, wat voor de werkgever een zeer dure formule is.

 

De toilettage van de kiezerslijsten zou 3 dagen eerder moeten plaatsvinden. De werkgevers zouden deze termijn kunnen gebruiken om de oproepingsbrieven aan de werknemers te overhandigen (of te verzenden via e-mail). Alleen de oproepingen die na deze 3 dagen nog niet verdeeld zijn, zouden worden verstuurd via een aangetekend schrijven.

Gezamenlijke verzending van de verschillende  oproepingen

 

De oproepingen voor de respectieve organen en categorieën (ingeval van een gemengd stembureau) moeten in principe afzonderlijk en per aangetekend schrijven worden verstuurd. Dezelfde procedure geldt voor een stemming per brief.

De verschillende oproepingen zouden in beide gevallen in één gemeenschappelijke enveloppe worden verstuurd.

Inhoud van de oproeping

 

De huidige wetgeving zegt niets over de inhoud van de oproepingsbrief.

De oproepingsbrief zou moeten vermelden waar en wanneer de verkiezingen in de onderneming plaatsvinden en bij welk bureau de werknemer zich moet aanmelden.

Aanplakking van kandidatenlijsten

 

Sinds de verkiezingen van 2008 kan de aanplakking van de documenten ook op elektronische wijze, voor zover alle werknemers hiertoe tijdens hun normale werkuren toegang hebben. De verkiezingsprocedurewet bepaalt nog altijd dat de kandidatenlijsten moeten worden aangeplakt.

De wetgeving zou moeten worden aangepast zodat er voortaan uitdrukkelijk staat dat dit ook elektronisch mag mits aan de voorwaarden hiervoor is voldaan.

 

Rangschikking van niet-verkozen kandidaten

 

De effectief verkozenen worden aangeduid na een eerste toewijzing van de stemmen. De plaatsvervangers worden op dezelfde wijze aangeduid na een tweede toewijzing. Deze bepaalt ook de volgorde van de niet-verkozen kandidaten, conform de wettelijke bepalingen inzake de bedrijfsorganisatie en de wet op het welzijn.

Verduidelijkende voorbeelden moeten in de verkiezingsbrochure worden uitgewerkt.

 

Aanplakkingstermijn

 

In de huidige procedure blijven alle aangeplakte documenten hangen tot dag Y + 84. Het gevolg is dat de borden onleesbaar worden.

Alleen de uitslag zou aangeplakt moeten blijven tot dag Y + 84. Alle andere documenten zouden moeten worden verwijderd vanaf dag Y + 15, op voorwaarde dat ze op een gemeenschappelijke plaats raadpleegbaar blijven.

Elektronisch stemmen

De huidige voorwaarden voor de informaticasystemen die gebruikt worden bij een elektronische stemming voldoen niet meer aan de realiteit.

Het gebruik van andere systemen zou mogelijk moeten zijn, voor zover deze de betrouwbaarheid, veiligheid en geheimhouding kunnen garanderen. De beslissing zelf om elektronisch te stemmen moet wel altijd unaniem worden genomen.

Verdachte stembiljetten

Bij elke verkiezing rijzen er vragen over de precieze draagwijdte van de procedure die gevolgd moet worden bij verdachte stembiljetten, meer bepaald wat betreft de verplichting deze te paraferen en te viseren.

Bij twijfel zou de voorzitter het biljet moeten paraferen en zich daarna pas uitspreken over de (on-)geldigheid (zonder het daarbij opnieuw te paraferen en te viseren).

 

Stempotlood

De stembiljetten die op onvolmaakte wijze werden ingevuld zijn niet noodzakelijk ongeldig, tenzij de kiezer duidelijk de bedoeling had zijn keuze herkenbaar te maken.

 

 

De stembiljetten die niet werden ingevuld met het rode stempotlood moeten niet zomaar om die reden ongeldig worden verklaard. De kiezers die hun stem uitbrengen per brief kiezen ook zelf de kleur van het potlood dat ze gebruiken. Ze mogen echter niet hun stem herkenbaar maken.

 

Gebaseerd op een artikel van Damien Stas de Richelle, Advocaat DLA Piper


: PreventActua 08/2011