Minieme kans op legionella in metaalbewerkingsvloeistoffen

Bij heel wat machines met bewegende metalen onderdelen worden metaalbewerkingsvloeistoffen gebruikt. Deze vloeistoffen dienen om de gereedschappen te koelen en te smeren, om de levensduur te verlengen, schroot/slijpsel af te voeren en het oppervlak van werkstukken te beschermen.

Meestal zijn deze vloeistoffen emulsies van water en olie. De smerende metaalbewerkingsvloeistoffen worden voornamelijk gebruikt voor hun smerende eigenschappen, terwijl bij de metaalbewerkingsvloeistoffen met een hoog wateraandeel vooral de koelende eigenschappen van belang zijn.

De verschillende fabrikanten bieden heel wat soorten metaalbewerkingsvloeistoffen aan met verschillende samenstellingen en dus ook verschillende eigenschappen. De fabrikanten claimen dat de oliën op waterbasis ook bacteriedodend zijn. Dat is nodig omdat zich legionellabacterien zouden kunnen vormen wanneer de vloeistof opwarmt en stilstaat.

In 1981 was er een grote legionellabesmetting via metaalbewerkingsvloeistoffen bij autobouwer Ford in Canada. Bij dat incident raakten meer dan 300 werknemers besmet. De besmetting was er ontstaan nadat de fabriek een week had stilgelegen na een technisch incident.

De Britse Health and Safety Executive wilde nagaan of deze ramp zich kan herhalen en deed daarom drie verschillende tests. In de eerste test werd nagegaan of legionellabacteriën kunnen overleven in verschillende soorten metaalbewerkingsvloeistoffen op waterbasis. In een tweede test werd hetzelfde experiment uitgevoerd, maar enkel met de amoebes die nodig zijn voor de voortplanting van de legionellabacteriën. Het derde experiment mat de hoeveelheid legionellastammen in metaalbewerkingsvloeistoffen en vergeleek dat met de hoeveelheid stammen in ledingwater.

Uit de experimenten bleek dat er zich in de metaalbewerkingsvloeistoffen op waterbasis nauwelijks meer legionellastammen bevonden dan in het leidingwater. Ook bleek dat 99,99% van de legionellabacteriën binnen de vier uur overleden nadat ze in de metaalbewerkingsvloeistoffen werden ingebracht. Iets meer amoebes overleefden het experiment, maar dat is wellicht te wijten aan de chemische samenstelling van de vloeistoffen. De claim van de fabrikanten blijkt dus correct te zijn.

Al bij al concludeert HSE dat de kans op legionellabesmettingen via metaalbewerkingsvloeistoffen extreem klein is. 

: PreventActua 06/2012