Logo's, labels en pictogrammen. Wat is het verschil?

Op de verpakking van producten vind je almaar meer logo's, labels en andere pictogrammen. Dat maakt het voor de consument steeds moeilijker om de betekenis en de draagwijdt ervan correct in te schatten. Deze drie types symbolen vermelden echter andere informatie en zijn niet altijd even betrouwbaar. Een woordje uitleg.

Wie is wie?
Een logo is een grafische voorstelling van een merk, bedrijf, organisatie of product. Het is eigendom van een specifieke publieke of private organisatie. Logo’s moeten op de eerste plaats de herkenbaarheid van het product en het bedrijf vergroten en hebben, in tegenstelling tot labels en pictogrammen, geen specifieke boodschap.

Een label informeert de consument dat een product beantwoordt aan bepaalde criteria die in een lastenboek zijn vastgelegd. Afhankelijk van het soort label hebben de criteria betrekking op de kwaliteit, veiligheid, herkomst en productiewijze, of op maatschappelijke of ecologische aspecten. Labels nemen vaak de vorm aan van een pictogram (teken, tekening), maar kunnen soms ook uitsluitend tekst bevatten. Dat is een essentieel verschil met het eigenlijke pictogram.

Een pictogram is een algemene term en verwijst naar een teken of een gestandaardiseerde symbolische tekening die dient om, zonder tekst, bepaalde informatie over te brengen. Pictogrammen worden in zeer veel sectoren gebruikt, waaronder de gezondheids- en de veiligheidssector. Denken we maar aan de gevarenpictogrammen op de verpakking van chemische producten.


Officieel of privaat label?
Officiële labels gaan uit van een nationale of supranationale overheid (bijvoorbeeld de Europese Unie). Het gebruik van officiële labels (en dus de naleving van het lastenboek door de fabrikant of producent) wordt meestal door een onafhankelijke instantie gecontroleerd.
Wat de “private” labels betreft, moet men een onderscheid maken tussen collectieve labels (uitgereikt door industriële sectoren, beroepsverenigingen of andere verenigingen die als onafhankelijk van de producenten worden beschouwd) en individuele labels (in het leven geroepen en gebruikt door een fabrikant of distributeur). Collectieve labels zijn onderworpen aan externe en onafhankelijke controles. Dat geldt niet voor individuele labels, aangezien deze onder de individuele verantwoordelijkheid vallen. Bepaalde fabrikanten of distributeurs opteren echter voor een externe controle wat betreft de naleving van het lastenboek, om de optimale betrouwbaarheid van hun label te verzekeren.

Etikettering
De fabrikant is doorgaans vrij om een label op zijn producten aan te brengen. Als hij labels gebruikt, dan geeft hij te kennen dat hij zijn product met welbepaalde criteria in overeenstemming wil brengen. Het aanbrengen van pictogrammen is soms bij wet verplicht. Dat is met name het geval voor gevarenpictogrammen op chemische producten of producten die al dan niet aan een milieuheffing onderworpen zijn.

CE-markering: een geval apart
Wat hebben een teddybeer, een plezierjacht en een klopboormachine met elkaar gemeen? Al deze producten zijn CE-gemarkeerd. Die markering is nodig om in de Europese Unie op de markt te worden gebracht. In tegenstelling tot wat men vaak denkt, betekent deze markering niet dat het product in een van de lidstaten van de Europese Unie (EU) is geproduceerd. Hiermee verklaart de fabrikant enkel dat het product werd getest voor het op de markt kwam, en dat het voldoet aan de vereisten van de Europese wetgeving, meer bepaald op het vlak van gezondheid, veiligheid en respect voor het milieu. Niet alle groepen van in de EU verkochte producten moeten CE-gemarkeerd zijn: enkel producten die onder een van de 24 specifieke richtlijnen vallen (zoals speelgoed, gastoestellen, medische apparatuur en persoonlijke beschermingsmiddelen), moeten de CE-markering vermelden.

Conformiteitsbeoordeling
De beoordeling van de conformiteit of overeenstemming van het product met de Europese normen verschilt van product tot product. In sommige gevallen gaat het over een eenvoudige verklaring van de fabrikant of over een controle uitgevoerd door een aangemelde instantie. Dat is een door een lidstaat aangewezen instantie die door de Europese Commissie is geaccrediteerd om te beoordelen of een product aan de Europese normen voldoet. De conformiteitsbeoordeling bestaat uit 8 ‘modules’ die men afhankelijk van het geval kan combineren. Bepaalde modules hebben immers enkel betrekking op de ontwerpfase van het product en andere dan weer op de productiefase ervan.

Wanneer de van kracht zijnde richtlijnen geen specifieke beoordelingsprocedure voorschrijven, kan de fabrikant zelf de conformiteitsbeoordelingsprocedure kiezen. De meest gebruikte formule is module A (interne fabricagecontrole). Je kan dus best goed blijven letten op de andere aangebrachte labels en op verwijzingen naar specifieke kwaliteitsnormen die op de etiketten vermeld zijn.

 

Tabel - Conformiteitsbeoordeling

Module

Benaming

Reikwijdte van de procedure

Module A 

Interne fabricagecontrole

De fabrikant controleert zelf op eigen verantwoordelijkheid zijn producten

Module B

EU-typeonderzoek

Een monster van de productie wordt onderworpen aan verschillende tests die een aangemelde instantie in de productiefase uitvoert

Module C

Overeenstemming met het type

Tijdens de productiefase verklaart de fabrikant dat zijn producten overeenstemmen met de geteste monsters

Module D

Productiekwaliteitsborging

Een aangemelde instantie aanvaardt en controleert het tijdens de productiefase ingevoerde kwaliteitssysteem, alsook de eindcontrole van het product en de uitgevoerde tests

Module E

Productkwaliteitsborging

Een aangemelde instantie aanvaardt en controleert het ingevoerde kwaliteitssysteem voor de eindcontrole van en de tests op het product

Module F

Productkeuring

Een aangemelde instantie controleert de conformiteit van de producten uit de productieketen met het type (Module B)

Module G

Eenheidskeuring

Een aangemelde instantie controleert het ontwerp en de productie van elk product afzonderlijk.Deze procedure heeft betrekking op de productie per eenheid of op de productie van een zeer beperkte hoeveelheid

Module H

Volledige kwaliteitsborging

Een aangemelde instantie aanvaardt en controleert het kwaliteitssysteem voor het ontwerp, de productie en de eindcontrole van het product en de tests

 

 

Bronnen: Ecoconso.be, Enterprise Europe Network

: PreventActio 02/2016