De strijd tegen het coronavirus in Europa: verschillende manieren van aanpak

De uiteindelijke beslissing over maatregelen ter bestrijding van het coronavirus (Covid-19) ligt bij de nationale overheden. Dat gaf de directrice van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) aan tijdens een interview met Euractiv op 10 februari 2020. Hoe verloopt dat precies in Europa? En in België, Frankrijk en Nederland? Een kort overzicht.

Laag risico in Europa
“Europa streeft ernaar het virus in te dammen. Dat betekent dat men symptomatische gevallen snel moet opsporen en diagnosticeren, en dat men alle personen die met patiënten in contact zijn gekomen, moet identificeren en van nabij opvolgen”, vertelde de directrice van het ECDC op 10 februari 2020 aan Euractiv.
Het risico op verspreiding van het virus is klein, maar we beschikken nog niet over nauwkeurige informatie. Zo weten we nog niet hoe besmettelijk het coronavirus eigenlijk is en vanaf wanneer het virus overdraagbaar is. Het ECDC actualiseert zijn aanbevelingen zodra het nieuwe informatie over het virus ontvangt en heeft een hele reeks maatregelen voorgesteld om het coronavirus in te dammen. De uiteindelijke beslissing ligt echter bij de nationale overheden.
 
Medisch personeel
De bescherming van het medisch personeel is een belangrijk probleem dat nog acuter is geworden naar aanleiding van het overlijden van de Chinese arts die bij de uitbraak van de epidemie geprobeerd had de overheid van zijn land te waarschuwen. Het ECDC heeft aanbevelingen gepubliceerd met betrekking tot de preventiemaatregelen die het medisch personeel dat in contact komt met besmette patiënten, moet nemen (zie kader).
 
Preventiemaatregelen medisch personeel
Aangezien er momenteel nog veel onzekerheid bestaat over de manier(en) waarop 2019-nCoV wordt overgedragen, verhinderen de voorgeschreven pbm alle contact (bv. met druppels) en elke overdracht via de lucht.
 
Ademhalingsbescherming
Een ademhalingsmasker beschermt de drager tegen het inademen van druppels en partikels. De ademhalingsbescherming moet worden aangepast aan de gebruiker: het moet een test doorstaan om zo de ademhalingsbescherming te vinden die het best aangepast is aan het individu.
Het ECDC raadt aan FFP2- of FFP3-maskers te gebruiken wanneer men een verdacht geval moet onderzoeken of een besmette persoon moet behandelen. FFP3-maskers zijn aangewezen bij het gebruik van aerosols.
 
Oogbescherming
Om te vermijden dat het slijmvlies van de ogen aan het virus wordt blootgesteld, moet men een veiligheidsbril of een gelaatsscherm dragen. Daarbij is het belangrijk dat de veiligheidsbril zich aan de vorm van het gezicht van de gebruiker aanpast en compatibel is met de ademhalingsbescherming.
 
Bescherming van het lichaam
Men moet waterbestendige kledij met lange mouwen dragen. Dit pbm hoeft niet steriel te zijn, tenzij men het gebruikt in een steriele omgeving (zoals een operatiezaal). Indien er geen waterbestendige kledij beschikbaar is, kan men over de niet-waterbestendige kledij een plastieken wegwerpschort dragen om besmetting te voorkomen.
 
Bescherming van de handen
Bij het verzorgen van patiënten die vermoedelijk of zeker met het coronavirus besmet zijn, moet men handschoenen dragen.
 
Wat kunnen Belgische bedrijven doen?
Een epidemie?
Indien er in België een epidemie zou uitbreken, dan kan het effect vergelijkbaar zijn met dat van een griepepidemie. Elk jaar raken meer dan een half miljoen Belgen besmet met het griepvirus. Gemiddeld sterven er 1000 personen aan deze infectieziekte, hoofdzakelijk 65-plussers en personen met een verzwakt immuunsysteem.
 
Reizen
Het is aangewezen de website van de FOD Buitenlandse Zaken in de gaten te houden. Het reisadvies wordt er regelmatig aangepast op basis van de aanbevelingen van de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie). In Peking moeten alle personen die de stad binnenkomen, sinds kort in zelfquarantaine gaan (zie kader).
 
Advies FOD Buitenlandse Zaken
Alle reizen naar de provincie Hubei worden tijdelijk afgeraden. Bovendien wordt landgenoten aangeraden om niet-essentiële reizen naar de andere Chinese provincies (uitgezonderd Hong Kong) uit te stellen.
De maatregelen die de Chinese autoriteiten hebben genomen om besmetting en verspreiding van het coronavirus (Covid-19) te voorkomen, hebben immers belangrijke gevolgen voor het vervoer, de economische activiteiten, de gezondheidszorg en het toerisme in het hele land.
Sinds 15 februari 2020 moeten alle personen die de stad Beijing (Peking) binnenkomen, verplicht 14 dagen in zelfquarantaine gaan; thuis of op een aangewezen plaats. Personen die deze regel niet toepassen, kunnen wettelijk vervolgd worden. Personen dienen op voorhand hun werkgever en verantwoordelijke van hun woonplaats te contacteren. [...] Meerdere andere steden in China kunnen gelijkaardige regels implementeren in de nabije toekomst.
 
Bron: diplomatie.belgium.be, geraadpleegd op 18/02
 
Maatregelen in bedrijven
Bedrijven kunnen personen die recent van China teruggereisd zijn, niet verplichten om in ziekteverlof te gaan. Men kan wel verzoeken om telewerk te verrichten gedurende de incubatieperiode van twee weken en zich in het geval van optreden van klachten via de behandelend arts te laten testen op een besmetting met het nieuwe coronavirus.
De onderneming kan de verspreiding van het virus tegengaan door hygiënische maatregelen te bevorderen. Dit kan door het verspreiden van informatie over correcte hand-, hoest- en nieshygiëne via e-mail en/of met posters. Mondmaskers zijn momenteel niet zinvol als maatregel in bedrijven.
 
Standpunt van een Franse advocaat
De website wk-rh.fr heeft op 5 februari 2020 een Franse advocaat geïnterviewd over de rechten en plichten in verband met het coronavirus van werknemers in Frankrijk.
 
Systematische repatriëring?
De advocaat wijst op de plicht van werkgevers om de veiligheid van hun werknemers te garanderen. Hij benadrukt echter dat we in de rechtspraak een verschuiving zien van de veiligheidsverplichting naar een algemenere verplichting tot preventie van beroepsrisico’s: de werkgever moet dus alle maatregelen nemen die nodig zijn om de veiligheid van zijn werknemers, maar ook hun lichamelijke en mentale gezondheid te waarborgen. Gelet op de snelle verspreiding van het virus, moeten de Franse werkgevers volgens hem alle werknemers repatriëren die in Wuhan en omstreken wonen, de stad waar het coronavirus voor het eerst opdook, en moeten ze ‘draconische’ preventiemaatregelen nemen om het personeel dat in de rest van China aanwezig is, te beschermen (verlenging van het verlof, verbod om tussen provincies te reizen, …).
 
Mogen werknemers weigeren te reizen?
Een werknemer mag weigeren op zakenreis te gaan naar China: volgens de Franse arbeidswet mogen werknemers zich terugtrekken uit elke werksituatie waarvan zij redelijkerwijze kunnen geloven dat deze een groot en onmiddellijk gevaar voor hun leven of hun gezondheid vormt, alsook wanneer ze vaststellen dat de bescherming niet gegarandeerd is. De werkgever kan hen in dat geval niet verplichten om hun activiteiten voort te zetten.
 
Maatregelen in bedrijven?
Volgens de geïnterviewde advocaat moet de werkgever niet enkel de nodige maatregelen nemen om de veiligheid en de lichamelijke en mentale gezondheid van de werknemers te verzekeren (preventie van beroepsrisico’s, voorlichting en opleiding, aanpassing van de organisatie en middelen), maar moet hij deze maatregelen ook aanpassen aan de veranderende omstandigheden.
In de praktijk moet men in de huidige fase van de epidemie de volgende maatregelen nemen:
- richtlijnen geven aan werknemers die op zakenreis gaan, zoals het dragen van FFP2-maskers op internationale luchthavens;
- het personeel wijzen op de basisaanbevelingen om de verspreiding van infectieziektes tegen te gaan: de gebruikelijke hygiënemaatregelen respecteren (regelmatig de handen wassen met zeep of desinfecteren met ontsmettende handgel);
- toezien op de hygiëne op het werk (mogelijk besmette oppervlakken schoonmaken, ...). Het bedrijf moet dus over voldoende zeep, handdoeken, schoonmaakproducten en ontsmettingsmiddelen beschikken.
 
Interview met een Nederlandse bedrijfsarts
Wat is de situatie omtrent het coronavirus in Nederland?
“Er worden maatregelen genomen om het virus in te dammen: detectie van gevallen, quarantaine, identificatie van mensen die in contact zijn gekomen met patiënten, ...
Voorlopig moet paniek worden vermeden. Het dragen van een mondmasker in bedrijven is bijvoorbeeld niet nodig. Maar het staat vast dat het medisch personeel zich adequaat moet beschermen wanneer zij in contact komen met besmette patiënten. De centra die deze zaken behandelen, zijn gewend om in dit soort context te werken.”
 
Zorgt het coronavirus voor extra werk?
“Momenteel geeft het coronavirus geen extra werk. In Nederland zijn er (nog) niet veel slachtoffers. Als dat wel het geval zou zijn, zou de situatie vergelijkbaar zijn met een griepepidemie: dan geraken ook veel mensen geïnfecteerd en de slachtoffers die overlijden, zijn vooral mensen ouder dan 65 jaar en mensen met een verzwakt immuunsysteem.”
 
Worden er preventieve tests uitgevoerd als iemand terugkomt uit China?
“Nee, want dat geeft geen zekerheid. Mocht je besmet zijn met het virus, dan is er de eerste dagen nog ‘onvoldoende virus’ in het lichaam. De test toont dan nog niet aan dat je besmet bent met het nieuwe coronavirus (Covid-19). Daarom testen we pas op aanwezigheid van het virus als mensen klachten hebben. Zolang ze geen symptomen hebben, is er geen reden om een test af te nemen. In Nederland zijn we nuchterder dan in Frankrijk, denk ik: we doen niet zoveel tests. Vooral omdat deze tests nog niet 100% effectief zijn. We wachten dus tot de mensen symptomen vertonen.”
 
Draagt het medisch personeel wel mondmaskers tegen het virus?
“In Nederland adviseren we alleen mondmaskers voor medisch personeel. Het probleem is dat het alleen helpt als je speciale maskers gebruikt die zich heel goed sluiten over de neus en mond. Je moet de maskers heel nauwkeurig gebruiken en ze regelmatig veranderen. Dat is in het dagelijks gebruik bijna niet mogelijk.”
 
Wat is uw conclusie?
“We moeten vooral focussen op een goede handhygiëne. Oppervlakken die verontreinigd kunnen zijn en die iedereen aanraakt (bv. deurknop), kunnen eventueel een extra poetsbeurt krijgen. Het is echter belangrijk om geen paniek te zaaien. Ik zou een vriend dan ook niet ontmoedigen om nu naar China te gaan, maar zou hem – naast een goede handhygiëne – aanraden om de drukte te vermijden.”
 
Bronnen: interview Prevent 17/02/2020, rivm.nl
 
Bronnen: euractiv.fr, ecdc.europa.eu, prevent.be, wk-rh.fr
: preventMail 07/2020