Aantal letselongevallen met motorrijders gedaald

De afgelopen tien jaar kwamen er zo’n 21% motorrijders bij. Het aantal ongevallen daalde tijdens diezelfde periode met 22%. De veiligheid van motorrijders is er dus nationaal gezien op vooruitgegaan. Dit toont een nieuwe analyse die Vias institute publiceerde naar aanleiding van de Brusselse ‘Dag van de motorrijder’ die plaatsvond op 24 maart 2019.

Meer motorrijders, minder ongevallen 
In ons land waren vorig jaar 490.495 motorfietsers ingeschreven. Dit betekent een stijging van 21% in de afgelopen tien jaar. Nochtans daalde het aantal ongevallen tijdens diezelfde periode met 22%. Gemiddeld gebeuren er nog altijd zo’n acht motorongevallen per dag, wat neerkomt op zo’n 3000 per jaar. 
Brussel is het enige gewest waar we een stijging zien van het aantal letselongevallen: op tien jaar tijd nam het aantal letstelongevallen hier toe met maar liefst 20%. In Brussel raakten motorrijders bij acht op de tien ongevallen (83%) lichtgewond.
 
Dodelijke ongevallen
Van alle weggebruikers zijn de motorrijders betrokken bij de meeste dodelijke ongevallen. Op 1000 letselongevallen vallen er 29 dodelijke slachtoffers onder de motorrijders, ten opzichte van 9 fietsers, 10 automobilisten en 18 voetgangers. De combinatie van snelheid en het gebrek aan een beschermend koetswerk maakt dat de ongevallen met motorrijders vaak zo ernstig zijn. 
Er zijn sterke regionale verschillen. In Wallonië vallen er 42 doden per 1000 letselongevallen met een motorfiets. Daarmee zijn de motorongevallen daar 1,5 keer zo ernstig als in Vlaanderen (28 doden per 1000 letselongevallen) en maar liefst 6 keer ernstiger dan in Brussel (7 doden per 1000 letselongevallen). 
 
Motorrijpubliek verouderd 
Het publiek dat met de moto rijdt, wordt gemiddeld steeds ouder. In 2005 was de gemiddelde leeftijd van een motorrijder betrokken in een ongeval, 35 jaar. In 2018 was dat 40 jaar. Op een dikke tien jaar tijd is de gemiddelde leeftijd van motorrijders in een ongeval dus met vijf jaar gestegen. Die tendens zien we vooral in Vlaanderen en Wallonië. In Brussel gebeurt sinds 2013 een omgekeerde beweging. Toen was de gemiddelde leeftijd van een motorrijder in een ongeval 37 jaar; in 2018 was dat 35 jaar. 
Nationaal bekeken is ruim de helft van de slachtoffers (51%) ouder dan 40 jaar. In Brussel is dat maar 36%. Daar zijn de slachtoffers de laatste jaren gemiddeld dus jonger dan in de rest van het land. Het feit dat de moto aan populariteit wint als alternatief voor de wagen (om files te vermijden) zorgt er daar voor dat een ander, jonger publiek met de moto rijdt. 
 
Karakteristieken van de ongevallen 
Vaak enkel een motorrijder betrokken 
Bij bijna een vierdevan de ongevallen gaat het om een ‘eenzijdig’ ongeval waarbij alleen een motorrijder betrokken is. In Wallonië gaat het zelfs over een op drie ongevallen (35%). Motorrijders zijn de gemotoriseerde weggebruikers die het vaakst betrokken zijn bij eenzijdige ongevallen. Zij zijn bij ongevallen ook het meest kwetsbaar langs de zijkant: bij 41% van de ongevallen met motorrijders die plaatsvinden in België, wordt de motorrijder langs opzij geraakt. In Brussel is dat zelfs het geval bij ongeveer de helft van de ongevallen met motorrijders. 
 
Doorlopende weg 
Bijna twee derde van alle motorongevallen (65%) gebeurt op een doorlopende weg. In Wallonië ligt dat percentage, onder andere door de vele bochtige wegen, hoger (74%). Slechts 8% van de letselongevallen gebeurt in België op een lichtengeregeld kruispunt. In Brussel is dat bijna een op vijf (20%). 
 
Wanneer?
66% van de ongevallen gebeurt overdag op een weekdag. Dat percentage ligt in Brussel hoger (74%) dan in Wallonië (58%). Dit heeft vermoedelijk te maken met het feit dat daar meer pendelaars zijn die zich met de moto verplaatsen dan in Vlaanderen en Wallonië. In Wallonië stellen we vast dat iets meer dan een derde (35%) van de ongevallen overdag in het weekend gebeurt. De vele recreatieve ritjes die groepen motorrijders maken in de Ardennen in het weekend, spelen daarbij zeker een rol. In Vlaanderen (23%) en Brussel (14%) ligt dit cijfer beduidend lager.
Ongeveer acht op tien ongevallen met motorrijders gebeuren tussen april en oktober. Mei en juni zijn de meest risicovolle maanden: in Wallonië gebeurt een ongeval op vier met motorrijders (27%) in deze twee maanden. 
 
Omstandigheden
Twee soorten ongevalssituaties komen erg vaak voor. Ze zijn op zich al goed voor bijna twee derde van de ernstige ongevallen die geanalyseerd werden: 
-      De motorrijder verliest de controle (bij 32% van de ongevallen): Dit type ongeval gebeurt meestal op een moeilijk stuk weg, vaak met een scherpe bocht. De belangrijkste oorzaken van de ongevallen zijn overdreven snelheid, rijden onder invloed van alcohol en een gebrek aan ervaring.
-      De andere weggebruiker merkt de motorrijder niet op (bij 30% van de ongevallen) wanneer hij/zij naar links afslaat of ergens moet invoegen: De belangrijkste oorzaak van het ongeval is de aandacht van de andere weggebruiker. De snelheid van de motorrijder die nadert, kan een bezwarende factor vormen.
 
Rol van infrastructuur
Bij 7% van de zware ongevallen zou een probleem met het wegdek, zoals putten in de weg, een rol kunnen spelen. De frequentie van dit probleem is echter relatief laag in verhouding met overtredingen zoals overdreven snelheid en alcoholgebruik. 
 
Tips om veilig het motorrijseizoen in te zetten 
  • Fris je manoeuvres op voor je na de winterperiode terug de weg opgaat. Zo krijg je terug ‘voeling’ met de motor.
  • Denk aan je zichtbaarheid. Gebruik niet alleen je dimlicht, maar draag ook kledij die opvalt.
  • Doe tijdig een technische check-up van je motor. Check zeker de banden, de bandenspanning en je remschijven.
  • Check op voorhand altijd de weersomstandigheden. Zo kan je je kledij, je route en je gedrag aanpassen.
  • Kies een geschikte helm. Donkere of getinte vizieren van de helm zijn handig bij zonnig weer, maar bij plotse weersveranderingen kunnen ze het zicht wegnemen.
  • Gebruik steeds je richtingaanwijzers. Zo weten de andere weggebruikers wat je van plan bent.
  • Kijk uit voor onaangename verrassingen, zoals wegmarkeringen, riooldeksels en steenslag. Deze zijn onschuldig voor automobilisten, maar kunnen gevaarlijk zijn voor motorrijders.
  • Positioneer je niet uiterst rechts op de rijstrook. Als je iets centraler rijdt, kan je het verkeer beter zien en ben je zichtbaarder.
  • Pas op als je een file inhaalt of voorbijrijdt.
  • Als je in groep gaat rijden, laat de minst ervaren rijders dan vooraan rijden. Zo kunnen ze gemakkelijker bij de groep blijven.
 
Bron: Vias institute
: preventActio 04/2019